Nội bộ Zynga cho rằng “hồi kết đã đến”

TNHA, TNHA

Phước bất trùng lai, họa vô đơn chí.

Từ một vài tháng gần đây, Zynga – nhà phát triển ứng dụng game lớn nhất cho mạng xã hội Facebook - đã liên tục dính phải những rắc rối nghiêm trọng. Đầu tiên là những bản báo cáo tài chính thảm hại, rồi đến những cuộc giao dịch nội gián bị các hãng luật sư đưa vào tầm ngắm kiện tụng, bị EA kiện do vi phạm bằng sáng chế và bây giờ lại là chính những cựu nhân viên của công ty này “hé lộ” về tình trạng bi đát bên trong công ty.

Từ cuối năm ngoái cho tới đầu năm nay có lẽ là khoảng thời gian khởi sắc nhất của Zynga. Cả thung lũng Silicon đã dành cho công ty của Mark Pincus một món quà Giáng Sinh ý nghĩa với hi vọng lần phát hành cổ phiếu lần đầu của Zynga sẽ giúp khôi phục lòng tin của giới đầu tư đối với những công ty máy tính và công nghệ của Thung lũng.

Để đến ngày 16 tháng 12 năm 2011, chính vị CEO của Zynga đã rung hồi chuông tại sàn giao dịch chứng khoán điện tử NASDAQ và tuyên bố: “Với phiên ra mắt cổ phiếu lần đầu (IPO) này, chúng tôi sẽ tăng cường kết nối thế giới thông qua những trò chơi điện tử.”

CEO Mark Pincus liệu có còn cơ hội "kết nối thế giới"?

Đạt mức giá trị 7 tỉ đôla, Zynga đã trở thành người tiên phong trong lịch sử những nhà phát triển game và phiên ra mắt cổ phiếu đó cũng là phiên ra mắt lớn nhất của một hãng công nghệ kể từ đợt IPO năm 2004 của Google cho tới nay.

Trong những tháng đầu tiên, giá cổ phiếu của họ không có quá nhiều sự biến động và luôn ở mức cao. Sau một bản báo cáo tài chính quý I năm 2012 với rất nhiều điểm tích cực, giá cổ phiếu của họ đã đạt tới mức 16 USD/cổ phiếu. Người ta ví von khoảng thời gian này như ánh sáng của niềm vui đã tỏa khắp FarmVille, và thế giới đã học được thêm bài học về những thành công thực sự và những khoản tiền thực sự mà một game ảo có thể mang lại cho nhà sản xuất.

Game là ảo, tiền là thật

Nhưng thật tiếc rằng trên đời này cũng chẳng hề thiếu bài học về những niềm vui ngắn chẳng tày gang.

Đầu tiên là sau đợt IPO của Facebook hồi tháng 5, giá cổ phiếu của Zynga đã giảm 23%. Sau đó, vào cuối tháng 7, với bản báo cáo tài chính quý II không mấy sáng sủa cộng với việc hoãn phát hành game mới, cổ phiếu của họ lại tiếp tục tuột dốc không phanh và giảm tới 35% chỉ sau một đêm. Cơn ác mộng đã thực sự bắt đầu.

Thông tin tài chính ảm đạm khiến cổ phiếu của Zynga rớt giá nhanh chóng và chưa có nhiều dấu hiệu hồi phục.

Khoảng thời gian cuối tháng 7, công ty này lại tiếp tục bị các hãng luật sư đưa vào tầm ngắm do nghi ngờ có giao dịch nội gián mà vụ giao dịch đó lại là nguyên nhân chính đẩy Zynga vào thảm cảnh hiện nay. Họ cho rằng Zynga đã không trung thực, bao che, biết mà không nói.

Và vào ngày mùng 8/8, John Schappert, COO kiêm giám đốc của công ty đã chính thức xin thôi việc. Dù rằng không có bằng chứng nào rõ ràng cho thấy sự ra đi của ông bắt nguồn từ những bất đồng trong nội bộ công ty (vì phía công ty đã có lời chúc ông mọi điều tốt đẹp nhất khi ông ra đi), thì vẫn có cơ sở để tin rằng sự rút lui này của Schappert sẽ giúp bản thân ông tránh được rất nhiều những cuồng phong bão tố phía trước.

“Tồi tệ đến mức không thể lường trước được”

Theo chuyên gia phân tích nghiên cứu Arvind Bhatia: “Trong lúc chúng ta mới bắt đầu có cảm giác bất an khi những chuyện xấu xảy đến, thì thực tế nó đã và đang trở nên tồi tệ hơn thế rất rất nhiều.”

Ken Sena, một trong những nhà quản lý của Evercore (công ty chuyên tư vấn về đầu tư và ngân hàng), thì lại cho rằng: “Chúng ta cần nhắc nhở những nhà đầu tư phải cẩn trọng vì những yếu tố tiêu cực có thể xảy ra bất kì lúc nào.” Lời dặn dò này quả không thừa. Tuần trước, một hãng luật ở New York đã đâm đơn kiện Zynga, cáo buộc những lãnh đạo và nhà đầu tư của công ty này đã sớm biết công ty sẽ gặp khó khăn nhưng vẫn bán tống bán tháo cổ phiếu của mình khi chưa được phép.

Số tiền thất thoát được đưa ra sau vụ giao dịch ngầm đó là 515 triệu đôla. Trong đó, theo hồ sơ từ SEC, CEO Mark Pincus đã bán 16.5 triệu cổ phiếu và thu về túi mình 200 triệu đôla, còn nhà đầu tư Institutional Venture Partners ra đi với 70 triệu đôla, Union Square Ventures bỏ túi 62 triệu và Reid Hoffman, nhà đồng sáng lập của LinkedIn, được ít nhất với con số 8.2 triệu. Toàn là các ông lớn và số tiền ra đi cũng chẳng hề nhỏ.

Tiền vào tay ông lớn để nhân viên chết chìm?

Nội bộ bất hòa nghiêm trọng

Một cựu nhân viên giấu tên của Zynga đã ví von cảm xúc của những đồng nghiệp cũ của mình bằng 2 từ ngắn gọn: “vỡ mộng” và “bất bình”. Họ đã bị sốc với khi biết tin vị CEO đáng kính của mình đã bán êm số cổ phiếu quá lớn và vào thời điểm quá sớm như vậy. Người này còn cho biết rất nhiều nhân viên đã phải đi vay tiền để mua cổ phiếu của công ty để bây giờ nhận ra rằng họ đang bị chết chìm với cái giá 3 đôla/cổ phiếu.

CEO Pincus, một MBA tốt nghiệp từ Havard, người từng thành công với 3 cuộc “tẩu thoát” với tư cách là một ông chủ doanh nghiệp, trong đó có 38 triệu đô rút từ Freeloader Inc., đã đứng ra thành lập Zynga vào năm 2007. Cái tên này được lấy từ chú chó cưng Zinga, con vật yêu thích của Pincus và hiện tại đang là biểu tượng của công ty.

Zynga - Một chú chó cưng, một cỗ máy kiếm tiền siêu hạng

Game đầu tiên của công ty - Texas Hold'Em Poker – đã tạo ra một cú hit đưa Zynga lập tức trở thành một trong những nhà phát triển game hàng đầu của Facebook. Năm 2008, công ty còn non trẻ này đã thu hút sự chú ý của Union Square Ventures và đem về cho mình 10 triệu đôla.

Cuối năm đó, Kleiner Perkins lại tiếp tục đổ vào Zynga 29 triệu đôla, và công ty này bắt đầu bành trướng cũng như thâu tóm một số công ty thiết kế game khác, đồng thời phát triển mạnh một số game của chính mình như CityVille, FarmVille và MafiaWars.

Cú hit đầu tiên - Texas Hold'Em Poker - đã mở lối tiên phong cho Zynga.

Zynga đã trở thành cỗ máy kiếm tiền siêu hạng cho Mark Pincus. Sự kiện cổ phiếu của Zynga lần đầu ra mắt vào tháng 12/2011 không chỉ giúp giá cổ phiếu của công ty này tăng vọt mà còn giúp vị CEO trẻ tuổi trở thành một tỉ phú với 1.12 tỉ đôla giá trị tài sản.

Nhìn về quá khứ huy hoàng càng dễ khiến người ta cảm thấy đau buồn cho thực tại. Quả nhiên, những sự việc bị phanh phui gần đây đã khiến 3000 nhân viên của công ty cảm thấy sôi máu. Nhưng có vẻ như, tình tình nội bộ có vẻ như còn tệ hại hơn rất nhiều những gì được báo chí đưa tin.

Nói về văn hóa công ty, một cựu nhân viên khác của Zynga đã mô tả bằng cụm từ “cực kỳ hám lợi” và “thiển cận”: “CEO Pincus có thể phát biểu rất hùng hồn về việc kết nối cả thế giới thông qua trò chơi điện tử và sẽ khiến người chơi cảm thấy hài lòng. Nhưng trên thực tế, giá trị lâu dài của công ty và khao khát của nhân viên chúng tôi muốn mang lại những trải nghiệm tốt cho khách hàng thì có vẻ như lại bị xem là quá quái dị so với cách hoạt động của công ty vì họ chỉ muốn tập trung vào những lợi ích ngắn hạn trước mắt.”

Nguồn tin này còn đưa ra ví dụ cụ thể. Hàng tuần, những vị giám đốc quản lý của mỗi studio của công ty lại họp với CEO Pincus và những giám đốc cấp cao khác. Trong cuộc họp đó, họ sẽ báo cáo về lợi nhuận thu được và số người chơi sau một tuần.

Nếu con số đó bị giảm, cuộc họp sẽ trở nên rất nặng nề. Vì thế, để tăng con số này lên, những giám đốc quản lý này đã lách luật bằng cách điều chỉnh doanh số vào cuối mỗi đợt và khiến lợi nhuận trung bình mỗi ngày của studio tăng gấp 10 lần. Nói cách khác, trên giấy tờ thì những studio đó đã làm việc rất tốt, ít nhất là trong một giai đoạn ngắn. Hơn nữa, họ cũng rất giỏi trong việc hứa hẹn sẽ mang lại mức lợi nhuận cao nhất trong tuần sau đó và những tuần sau nữa.

“Họ là những doanh nhân. Họ đang tạo ra những cái máy đánh bạc.”

Sự bất bình trong nội bộ Zynga đang gia tăng nhanh chóng. Trang Glassdoor.com, nơi mà người dùng có thể đưa ra những nhận xét ẩn danh về công ty mà họ đang làm việc, đã đưa ra những con số thống kê thú vị về nhân viên của Zynga. Chỉ có 49% số người nói rằng họ sẽ giới thiệu người quen của mình vào làm việc cho công ty.

Trong khi con số này của Facebook và LinkedIn lên tới 93% và 84%. Electronic Arts, một trong những đối thủ chính của Zynga từng được xếp hạng là “Công ty tồi nhất của Mỹ” hồi tháng 4, lại được 64% số người dùng cho là có chế độ bồi dưỡng tốt hơn (so với Zynga).

Còn nhớ, hồi tháng 11/2011, tờ New York Times cũng từng đăng một bài báo nhận xét khá công bằng về văn hóa công sở của Zynga, trong đó nhắc tới những vấn đề như nhân viên phải làm việc quá tải, môi trường làm việc khắc nghiệt và thái độ hung hăng của vị CEO Mark Pincus.

Theo Roger McNamee, nhà đồng sáng lập của công ty đầu tư tài chính Elevation Partners, thì: “Ta có thể vừa coi Zynga là tấm gương sáng vì những thành tích mà họ đạt được và đồng thời cũng có thể coi họ như một bài học ví dụ mang tính cảnh tỉnh, có thể đưa vào chương trình giảng dạy của Harvard Business School.”

Trao đổi với Inc., một trong những nhân viên giấu tên đã mô tả khá cụ thể về những cảm xúc lẫn lộn tồn tại trong 3000 nhân viên Zynga. Rất nhiều người cảm thấy hài lòng với công việc của mình. Họ được thưởng một cách hào phóng, ăn và uống cà phê Blue Bottle miễn phí, lại còn được mang chó cưng tới nơi làm việc.

Nhưng những vị quản lý cấp trung lại cảm thấy kém vui hơn những nhân viên cấp dưới kia nhiều. Và có vẻ những người càng ở gần với Pincus (tức là càng giữ vị trí cao hơn trong công ty), thì họ lại càng phải chịu nhiều cảm xúc tiêu cực hơn.

Cà phê Blue Bottle miễn phí được cho là một trong những điều khiến nhân viên của Zynga cảm thấy hài lòng.

Trong một cuộc phỏng vấn mới đây với tờ Wall Street Journal, Pincus đã tự nhận xét về công ty của mình như sau: “Môi trường làm việc trong Zynga không thể được xem là “siêu cạnh tranh”, nhưng bản thân Zynga lại rất cạnh tranh và chúng tôi cũng đang hoạt động trong một ngành công nghiệp cạnh tranh. Chúng tôi có những đội làm việc thường tự đặt ra áp lực rất cao đối với bản thân mình, nhưng họ cũng chính là những người kiểm soát và lèo lái chúng.”

Thế nhưng, một nhân viên giấu tên khác lại cho rằng không phải lúc nào những áp lực đó cũng là do nhân viên tự đặt ra. “Nếu những con số (về lợi nhuận và người dùng) giảm sút, studio của bạn sẽ bị đặt vào tình trạng “mã đỏ”. Điều ấy đồng nghĩa với việc mọi người sẽ phải làm việc tới 12 tiếng một ngày và cả cuối tuần, miễn sao để những con số kia tăng trở lại.”

Những nhà thiết kế game của những công ty khác cũng tỏ thái độ hoài nghi về Zynga. Gabe Smedresman, designer của game Bay Area, đã nhận xét: “Theo ấn tượng ban đầu của tôi, bề ngoài thì đó chỉ là một công ty về game. Nhưng thực chất họ là những doanh nhân. Họ đang tạo ra những máy đánh bạc để làm tiền, chứ không phải họ đang làm game. Khi bạn nghe họ nói về chiến lược kinh doanh của mình, bạn sẽ thấy tất cả đều là về những thứ như sự đổi mới trong quản lý vi mô hay là sự đổi mới trong việc tìm hiểu tâm lý người chơi. Nhưng đó không phải là về nghệ thuật hay về game, đó là về cách điều hành một casino thì đúng hơn.”

Nên coi Zynga là một công ty phát triển game hay là một casino?

Quả thực, Zynga đang ở vào thời kỳ khủng hoảng nhất kể từ ngày thành lập và nằm dưới sự điều khiển của CEO Mark Pincus. Nhiều người đặt ra câu hỏi rằng: "Không biết với sự nội công ngoại kích liên tục như vậy, liệu công ty này có thể trụ được bao lâu chứ chưa nói tới việc tăng trưởng trở lại?".

Có lẽ, chỉ có CEO Mark Pincus và ban lãnh đạo của Zynga mới có đủ khả năng để trả lời câu hỏi này, dù cho nó có thể nằm gọn trong một từ “phá sản”. Tuy nhiên, có lẽ chúng ta vẫn không nên quá tuyệt vọng, vì biết đâu “thời thế” lại “tạo anh hùng” như Apple và Steve Jobs một thời?

Tham khảo: Inc.

Theo TNHA Copy link

Link bài gốc Lấy link