Cũng dùng một loạt iPhone để quay, album trailer “HVL” của đạo diễn Việt khác gì bom tấn điện ảnh 28 Years Later?

Sự xuất hiện của smartphone trên các set quay quy mô lớn đang dần mở ra những cách tiếp cận mới trong sản xuất hình ảnh. Trong bộ phim 28 Years Later trình chiếu năm 2025, đạo diễn Danny Boyle sử dụng iPhone 15 Pro Max để ghi hình. Mới đây, tại Việt Nam, đạo diễn Phương Vũ và studio Antiantiart cũng sử dụng iPhone 17 Pro trong trailer cho album “HVL” của MCK. Cùng sử dụng iPhone, nhưng cách hai dự án khai thác thiết bị lại cho thấy những hướng đi kỹ thuật rất khác nhau.

Với đạo diễn Danny Boyle, ngay từ 28 Days Later, ông đã chọn quay bằng máy Canon XL-1 độ phân giải thấp để đổi lấy sự linh hoạt trong các bối cảnh thực, đồng thời tạo ra cảm giác “found footage” phù hợp với thế giới hậu tận thế.

Trong phần phim mới, iPhone 15 Pro Max tiếp tục được sử dụng với triết lý tương tự, nhưng được đẩy đi xa hơn. Theo Boyle, smartphone giúp đoàn phim giữ “dấu chân” nhỏ nhất có thể khi ghi hình trong các môi trường tự nhiên, tránh làm xáo trộn bối cảnh. Những khung hình rung, đôi khi mất nét, không phải là hạn chế, mà là một lựa chọn có chủ đích để tái hiện cảm giác hỗn loạn, cấp bách của nhân vật.

Điểm giao thoa thú vị giữa hai dự án nằm ở việc cả hai đều xây dựng những hệ thống đa camera từ iPhone. Tuy nhiên, từ điểm chung đó, cách tiếp cận bắt đầu rẽ sang hai hướng hoàn toàn khác nhau.

Trong 28 Years Later, Boyle gắn khoảng 20 chiếc iPhone lên một khung bán nguyệt để tạo ra thứ ông gọi là “bullet time của người nghèo” . Hệ thống này cung cấp góc nhìn 180 độ của một hành động, cho phép ekip ghi lại nhiều góc máy cùng lúc, sau đó lựa chọn và cắt ghép trong hậu kỳ để tạo hiệu ứng “time-slice” - nơi chuyển động bị phân mảnh theo thời gian, tương tự như những gì The Matrix từng làm, nhưng với chi phí thấp hơn rất nhiều.

“Bạn có 180 độ góc nhìn của một hành động… và trong hậu kỳ, bạn có thể chọn bất kỳ góc nào hoặc di chuyển quanh khoảnh khắc đó để nhấn mạnh” , Boyle giải thích.

Ở đây, iPhone được sử dụng để mở rộng khả năng xử lý thời gian, cho phép đạo diễn “bẻ” một khoảnh khắc theo nhiều cách khác nhau trong phòng dựng.

Một bên chia nhỏ thời gian, một bên xây dựng không gian

Trái ngược với cách tiếp cận đó, Antiantiart lại sử dụng hệ thống đa camera theo một hướng hoàn toàn khác. Như Phương Vũ chia sẻ, đây không phải là câu chuyện “đóng băng” chuyển động, mà là kết nối tất cả camera thành một vòng tròn để tạo ra một không gian liên tục.

Thay vì đóng băng một khoảnh khắc, hệ thống 8 chiếc iPhone 17 Pro được thiết kế để ghi lại toàn bộ dòng thời gian thực, sau đó ghép lại thành một môi trường 360 độ. Trong không gian đó, người xem không còn bị khóa vào một góc nhìn cố định, mà có thể chủ động quan sát theo nhiều hướng khác nhau.

“Bullet Time là kiểu ghi một khoảnh khắc hoặc một chuỗi chuyển động rồi ‘đóng băng’ nó lại. Còn ở đây, mục đích hoàn toàn khác: tụi em kết nối các iPhone thành một vòng tròn để tạo ra không gian 360 độ mà người xem có thể tương tác. Hai hướng tiếp cận này khác nhau từ mục đích đến kỹ thuật” - Phương Vũ phân tích.

Sự khác biệt về mục đích dẫn đến khác biệt về toàn bộ cách triển khai. Với Boyle, các camera có thể hoạt động tương đối độc lập, và phần lớn hiệu ứng được quyết định trong hậu kỳ. Trong khi đó, với Phương Vũ, toàn bộ hệ thống phải vận hành như một khối thống nhất ngay từ lúc bấm máy.

Khối lượng tính toán là rất lớn, thời gian tiền kỳ lên đến gần 6 tháng. Khoảng cách của 8 chiếc camera tạo ra là một thông số chuẩn xác cho ba người. Nếu làm một vòng tròn rộng lớn với nhiều iPhone hơn, việc kiểm soát sẽ trở nên khó khăn và loãng đi cường độ cảm xúc. Ngược lại, nếu rút gọn số lượng thiết bị, khoảng cách giữa các góc nhìn bị kéo giãn, tạo những "lỗ hổng" dữ liệu không thể vá lại trong quá trình ghép hình 360 độ.

Đạo diễn Hollywood có thể cắt cảnh liên tục để tạo nhịp điệu và cảm giác hỗn loạn, trong khi ở dự án này, Phương Vũ gần như tự loại bỏ đặc quyền đó. Góc máy bị cố định, số lần cắt được giữ ở mức tối thiểu, buộc phải giải bài toán về khoảng cách và chuyển động để diễn viên di chuyển giữa các camera mà không tạo ra điểm “đứt” khi ghép hình.

Chính vì vậy, những gì tưởng như là thế mạnh của một đạo diễn - chuyển động camera, nhịp dựng, hay khả năng "cứu" bằng hậu kỳ - gần như đều bị loại bỏ. Camera bị cố định, số lần cắt được giữ ở mức tối thiểu. "Dự án này đúng kiểu là mất hết khiên giáp, mất luôn cả kiếm… không còn gì cả" , bạn nói đùa.

Khi iPhone không còn chỉ là điện thoại

Từ một bài toán thuần kỹ thuật, câu chuyện dần chuyển sang cách mỗi ekip nhìn nhận vai trò của camera trong quá trình kể chuyện. Một bên cố gắng khiến nó trở nên vô hình để tăng cảm giác chân thực, bên còn lại biến chính hệ thống camera thành một phần của trải nghiệm hình ảnh.

“Công nghệ này nằm trong túi của tất cả mọi người” , Boyle nói, nhấn mạnh việc ghi hình không còn là đặc quyền của những hệ thống máy quay đắt tiền.

Ở một góc nhìn khác, câu chuyện của Phương Vũ lại là minh chứng cụ thể cho điều đó. Trước khi thực hiện hệ thống 8 iPhone 17 Pro, đạo diễn cũng từng quay MV bằng iPhone 16 Pro Max - một lựa chọn mà bạn nói đùa là “vì cũng nghèo, không có tiền”.

Từ những điều kiện rất cơ bản, iPhone dần trở thành một công cụ quen thuộc trong quá trình làm việc của Phương Vũ , không chỉ cho các dự án nhỏ mà cả trong workflow của những sản phẩm quy mô lớn hơn.

Ngày càng nhiều MV, phim ngắn và thậm chí cả các sản phẩm điện ảnh quốc tế được thực hiện bằng iPhone, từ những thử nghiệm độc lập đến các chiến dịch “Shot on iPhone” của Apple. Khi phần cứng ngày càng mạnh và hệ sinh thái ngày càng hoàn thiện, smartphone dần trở thành một nền tảng sản xuất hình ảnh linh hoạt để người làm sáng tạo kể câu chuyện của mình.