Một ngày của những đứa trẻ hiếu động ở "xóm không đất”

Mùa khô, nước ở đây cạn đặc quánh vì rác khiến không khí ngột ngạt mùi nồng nặc. Còn mùa mưa bão, lụt lội, nước dâng cao, những cư dân ở đây, nhất là lũ trẻ này lại phải đối mặt với bao nguy hiểm. Nước dâng cao sóng cuồn cuộn sẵn sàng phá vỡ những “ngôi nhà”. Rồi có trận nước lớn, dân trong xóm phải phá hàng rào đưa những đứa trẻ lên ven bờ tránh nạn.

Bước chân tới bãi giữa sông Hồng vào một ngày cuối tháng 3, chúng tôi bất ngờ trước sự tinh nghịch của lũ trẻ nơi đây. Không như những gì chúng tôi tưởng tượng ban đầu, bọn trẻ không hề nhút nhát hay lo sợ khi thấy người lạ. Có lẽ chính cuộc sống còn nhiều lam lũ đã rèn luyện cho chúng sự cứng rắn, mạnh bạo và tính tự lập rất sớm. Nếu như những đứa trẻ thành phố được bố mẹ cưng chiều, lo lắng cho từng miếng ăn, giấc ngủ thì trẻ con ở đây, mới lên 3-4 tuổi đã phải tự lo cho bản thân mình. Bố mẹ còn phải nai lưng đi kiếm tiền, vì thế những việc như vệ sinh cá nhân, tắm rửa các em phải tự lo.

Chúng tôi ghé thăm một “ngôi nhà" trong xóm. Gia đình bà Mai quê gốc ở Phú Xuyên, bà lưu lạc lên đây và đã định cư tại xóm ngót 20 năm. Bốn người con của bà đều được sinh ra và lớn lên tại "xóm không đất” này, và đến giờ 3 đứa cháu nội cháu ngoại của bà cũng vậy. “Căn nhà” hơn 20 mét vuông khép kín từ chỗ ngủ, bếp và nhà vệ sinh cho 10 thành viên, cả người lớn và trẻ con. Khi xưa bà kiếm ăn bằng cách bán nước chè xanh, dăm bao thuốc nơi chợ hay cầu Long Biên. Từ ngày có cháu bà phải ở nhà trông cháu, công việc cũ thì bà giao cho cô con gái.

Bà nói: “Cũng muốn cho chúng lên bờ đi học lắm chứ, nhưng làm gì có tiền. Mà có tiền nộp học thì xin đi học cũng khó lắm vì cả nhà có ai có hộ khẩu đâu. Ngày xưa những đứa nhà tôi cũng chỉ học được ở những lớp tình thương. Con bé út nhà tôi sinh năm 1998, sáng dạ học giỏi lắm mà cũng chỉ cho học hết lớp 5”.

Mọi chi tiêu sinh hoạt của bà đều trông đợi vào cậu con trai làm khuân vác và 2 cô con gái bán hàng thuê ở chợ Đồng Xuân. Cả ngày chỉ có bà và 3 đứa cháu nhỏ ở nhà, đứa cháu gái lên 3, đứa lớn lên 5. Nhìn những đứa bé bụ bẫm mắt trong vắt tròn xoe, ít ai có thể hình dung chúng được sinh ra và lớn lên trong điều kiện hết sức thiếu thốn và ô nhiễm như vậy.

Với người dân ở "xóm không đất”, dù khó khăn thiếu thốn hay cơ cực đến đâu họ cũng có thể chịu được. Nhưng cái mà họ lo nhất là tương lai của lũ trẻ. Nước sông ở khu vực này ngày càng ô nhiễm, tiềm ẩn bao nguy cơ bệnh tật. Rồi mai kia khi lớn lên không biết các em sẽ sinh sống ra sao khi việc học hành dở dang.