Những điều khó để dạy cho robot nhất (p2)

6. Đoán ý con người

 

Trong một số bộ phim nói về tương lai, có thể thấy robot được sử dụng như những người hầu cận cho con người. Robot có thể trò chuyện, nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa và phục vụ cho nhiều nhu cầu mong muốn khác. Nhưng nếu để ý, trong các bộ phim đó, thường xuyên có những cảnh như người chủ muốn hút thuốc, robot lập tức châm lửa hay người chủ muốn ra khỏi nhà, robot sẽ lấy áo khoác hoặc ô sẵn sàng. Những hành động này có thể dễ dàng bị bỏ qa vì chúng là những thứ rất đơn giản trong cuộc sống con người bình thường. Và nếu nó ở trong một bộ phim thì chúng ta thường dễ chấp nhận chúng như một việc đương nhiên. Tuy nhiên đối với thứ máy móc như robot, nhìn thực tế thì đây là một kỹ năng – kỹ năng đoán biết ý muốn và hành vi của con người dựa trên những gì nhận thấy.

Cũng giống như khả năng lừa dối đã đề cập ở phần trước. Kỹ năng dự đoán hành động của con người đỏi hỏi khả năng tưởng tượng, quan sát, suy tính … Sự dự đoán sẽ dự trên logic suy nghĩ : “ Quan sát một con người làm việc gì đó, dựa trên kinh nghiệm, kiến thức để dự đoán được cô ấy sẽ làm gì đó tiếp theo”. Đây quả là một thách thức cực kì khó khăn đối với robot. Nhưng khoa học đang tiến bộ, tại dại học Cornell, một nhóm nghiên cứu đã làm việc và phát triển một robot có khả năng phản ứng dựa trên tương tác với các đối tượng trong môi trường. Để thực hiện, robot sử dụng một cặp máy ảnh 3D để có được hình ảnh từ môi trường xung quanh. Tiếp theo, một thuật toán sẽ xác định các đối tượng chủ chốt trong phòng, cô lập họ với nền môi trường. Sau đó robot sử dụng các dữ liệu đã được nạp về hành vi tạo ra một loại các tập hợp dự đoán dựa trên chuyển động của con người và các đối tượng người đó chạm vào. Đây đã là một bước tiến rất khả dĩ tuy robot này vẫn đoán sai trong một số trường hợp. Các nhà khoa học đã cố gắng hơn để trong tương lai robot có thể phục vụ được con người.

7. Phối hợp nhóm

 

Một cá thể robot bình thường hoạt động đã có thể xảy ra rất nhiều tình huống không như ý. Vậy liệu hai hay nhiều hơn các robot kết hợp để làm việc có là khả thi ?

Điều này không chỉ mang lại một thách thức mà là rất nhiều thách thức cùng lúc. Một robot làm việc trong một đội phải có khả năng định vị bản thân, liên hệ với môi trường và đội ngũ một cách chính xác nếu không sẽ nhanh chóng xảy ra lộn xộn. Ngoài ra chúng phải giao tiếp với nhau một cách hiệu quả để đảm bảo độ trơn tru trong các hoạt động. Để giải quyết những vấn đề này, các nhà khoa học đã cố gắng nghiên cứu thế giới của loài côn trùng, xem cơ chế chúng làm việc nhóm để cố gắng mô phỏng theo. Họ xem xét cách tìm thực phẩm và một số quy cách tổ chức sắp xếp. Sau các nghiên cứu, các nhà khoa học biết rằng mỗi các nhân dùng pheromone để giao tiếp với nhau.

Robot cũng có thể sử dụng cùng một “logic pheromone” như trên mặc dù chúng sẽ không sử dụng hóa chất mà sẽ dựa trên ánh sáng. Đầu tiên một nhóm các robot nhỏ sẽ được phân tán trong một khu vực giới hạn. Lúc đầu chúng sẽ được di chuyển ngẫu nhiên sau đó sẽ nhận được một số tín hiệu ánh sáng và di chuyển theo tín hiệu điều khiển này. Một số nhà nghiên cứu cũng bắt đầu có thành công trong việc sử dụng âm thanh để tạo sự động bộ trong hoạt động nhóm của robot. Các âm thành có thể sử dụng để đảm bảo robot không đi quá xa khu vực cho phéo hoặc để thu hút các cá thể đến một vùng trung tâm.

8. Sao chép bản thân

 

Trong cuốn kinh thánh huyền thoại, chúa đã nhắn nhủ tới Adam và Eva phải sinh sôi nảy nở, làm cho trái đất có nhiều người hơn, và họ đã rất thành công. Tuy nhiên nếu lời nhắn nhủ này dành cho một chú robot thì sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra được cả. Tự làm một bản sao của chính mình hay tái tạo các phần bị mất, hư hỏng của bản thân là một điều vô cùng khó khăn với các chú robot. Để robot tái tạo và sinh sản giống như con người thì chắc chắn là bất khả thi.

Tuy nhiên hãy nhìn vào một số loài động vật đơn giản hơn. Một số loài vật cổ xưa thực hiện hình thức nhân sao vô tình, từ một cá thể rồi nhân đôi, tách ra làm hai phần y hệt nhau.  Hiện nay một số nhà khoa học đang nghiên cứu về khả năng tự nhân bản theo kiểu này trên robot. Nhiều các robot được chế tạo giống nhau cả về hình khối, nhiệm vụ và chất liệu các bộ phận. Chúng được thiết kế cài đặt một chương trình tự sao chép. Trên bề mặt có nhiều khối nam châm khác nhau có thể tách ra và gắn vào một khối khác. Những khối lập phương này sẽ được chia thành 2 mảnh trên một đường chéo cắt để mỗi nửa có thể quay độc lập. Và cứ như thế nếu một robot mất đi hoặc  hỏng hóc phần nào thì một robot khác sẽ đến bổ khuyết lại phần đó bằng một khối lập phương ở vị trí đó. Nói chung dù kế hoạch này đã hết sức tiến bộ nhưng nó mới đạt được ở khía cạnh tự hoàn thiện sửa chữa chứ chưa đáp ứng được sự sao chép hoàn toàn.

9. Hành động theo cảm tính

 

Con người chúng ta tương tác với nhau suốt ngày, suốt cuộc đời … Mỗi ngày chúng ta phải đưa ra hàng trăm các quyết định khác nhau và không phải quyết định nào cũng đơn giản. Chúng ta dựa vào kiến thức, cảm xúc và nhiều yếu tố khác để cân nhắc đúng sai, những gì là công bằng hay thiếu công bằng. Tuy nhiên, nếu như muốn robot có được khả năng này, họ sẽ cần một sự hiểu biết về đạo đức. Cũng như ngôn ngữ đã từng được đề cập từ phần trước, mã hóa hành vi đạo đức là rất rất khó. Mỗi một nền văn hóa, dân tộc, khu vực lại có những quy chuẩn khác nhau về đạo đức, không có một chuẩn mực chung nào để có thể được coi là chuẩn nhất để đưa vào robot.

Một số các nhà nghiên cứu đã thử xây dựng một robot đạo đức bằng cách hạn chế phạm vi vấn đề. Ví dụ người ta giới hạn một môi trường cụ thể là phòng bếp, từ đó tìm hiểu các quy tắc được coi là sẽ hợp lý ở nơi đây. Từ đó robot sẽ dựa trên dữ liệu có sẵn cùng nhưng dữ liệu mới thu thập trong môi trường để đưa ra quyết định. Tuy nhiên nó rất máy móc và các trường hợp ngoài dự đoán phát sinh sẽ không được giải quyết. Kỹ sư Robert, người nhập thông tin về đạo đức trong thí ngiệm này đã xác lập quyết định của robot dựa trên 3 tiêu chí chính : sẽ có bao nhiêu kết quả tốt từ quyết định, bao nhiêu tác hại nó có thể ngăn chặn và liệu đó có phải biện pháp công bằng. Các thuật toán sẽ tính toán và giúp robot quyết định.

10. Có cảm xúc

 

Đây là một đề tài đã từng được chú ý rất nhiều. Rõ ràng những điều tốt đẹp nhất trên thế giới không thể nhìn hay sờ. Và những chú robot đang bỏ lỡ tất cả. Một robot có thể nhìn hoặc sờ vào bất cứ thứ gì xung quanh nhưng lại không thể biến các dữ liệu đó trở thành cảm xúc cụ thể. Chúng không thể nhìn thấy nụ cười của người thân yêu và cảm thấy vui hoặc cảm thấy buồn khi xảy ra chuyện không tốt. Tuy nhiên chúng chính điều này đã tách biệt con người khỏi máy móc. Dạy robot yêu, thất vọng, ngạc nhiên hay biết thương hại … đây là một điều bất khả thi ?

Một số nhà khoa học không nghĩ vậy, họ nghĩ rằng trong tương lai robot sẽ tích hợp cả hệ thống cảm xúc, nhận thức để làm hoạt động tốt hơn, học nhanh hơn và tương tác với con người hiệu quả hơn. Nao, một robot phất triển bởi một nhóm nghiên cứu Châu Âu đã có được những tình cảm, phẩm cất của một đứa bé 1 tuổi. Nó có thể hiển thị hành phúc, giận giữ, sợ hãi và sự tự hào bằng cách kết hợp nhiều cử chỉ tư thế. Những hành động này có nên do những nghiên cứu về trẻ sơ sinh được nạp thành dữ liệu trong Nao. Robot này sẽ quyết định cảm xúc của mình dựa trên sự tương tác với mọi người và đối tượng gần đó. Trong những năm tới, robot như Nao được hi vọng sẽ làm việc được trong các bệnh viện, trường học, trở thành một tình nguyện viên thân thiện.