Vị quê trong chén chè

Chè hạt ô môi đậu xanh

Me là loại trái cây dân dã, bình dị và đa dụng (từ lúc trái còn non cho đến khi trái chín). Theo GS.TS Đỗ Tất Lợi trong quyển Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, me có vị chua, tính mát, thanh nhiệt, giải khát, tăng cường hệ tiêu hoá, tăng sức đề kháng cho cơ thể… Trong 100g cơm trái me có khoảng 10% axit hữu cơ, 12,50% đường, kali và một số hoạt chất khác giúp kích thích vị giác, cung cấp vitamin, khoáng chất cho cơ thể… và trong hạt me còn có glucozan, xylan, chất béo, sáp, muối vô cơ…

Chè hạt me nấu với nếp thơm là một món ăn dân dã, ngon bổ. Muốn làm món chè này, ta phải dụng công một chút. Chọn những hạt me già, hạt cứng, vỏ có màu nâu đen, khi nấu mới dẻo, ăn bùi (khoảng 100g). Rửa sạch và rang lên cho vàng. Đợi hạt nguội, dùng chày đập bỏ lớp vỏ cứng bên ngoài. Lấy nhân trắng hạt me cho vào chậu bằng sứ có nắp ngâm với nước tro (tro bếp) ấm trước một đêm (bí quyết để hạt nấu mau mềm và có mùi thơm hấp dẫn). Đổ hạt ra rổ, xả vài lần với nước lạnh cho sạch, để ráo. Sau đó, cho hạt vào nồi nước đun sôi trong nhiều giờ với ngọn lửa liu riu cho đến khi hạt mềm. Lại vớt hạt ra rửa sạch, để ráo. Còn nếp, phải chọn nếp thơm ngon, hạt nhỏ (nếp rặt không lẫn gạo hay tạp chất) khoảng nửa lon vo sạch nấu nhừ (như nấu cháo) nhưng không quá loãng. Thả hạt me đã nấu mềm vào. Dùng vá đảo đều cho cả hai hoà quyện lẫn nhau. Sau cùng, thêm đường cát trắng (khoảng 500g) với nước cốt dừa cho đủ độ ngọt, béo. Nhắc xuống, múc ra chén…

Múc một muỗng chè hạt me đưa lên miệng nhai chậm rãi. Mùi thơm của nếp, vị bùi, dẻo dẻo đặc trưng của hạt me, hoà lẫn vị ngọt, béo của đường cát, lẫn nước cốt dừa thấm vào vị giác, len xuống tận cổ… tạo nên một “hợp khúc”chân quê ngon khó tả.

Chè hạt ô môi đậu xanh

Nhưng cái mà nhiều người say mê “xí phần”là hạt ô môi, dùng để chơi đánh búng ăn hạt, sau đó gom hạt lại nấu chè. Chè hạt ô môi nấu với đậu xanh là một món ăn dân dã, ngọt, thơm, mát. Muốn làm được món chè thật đơn giản. Chỉ cần khoảng 100g đậu xanh (đãi vỏ càng ngon), 100g hạt ô môi, và 500g đường cát trắng là được (nhiều hay ít tuỳ theo thực khách). Trước hết, ngâm cả hai thứ hạt vào nước và để ráo. Hạt đậu xanh ngâm vào nước lạnh vài giờ trước khi nấu. Hạt ô môi ngâm nước sôi trước một đêm để cho lớp vỏ cứng mềm ra. Dùng dao lột vỏ, tách bỏ phần nhân bên trong. Lấy lớp cơm trắng ngần của hạt ô môi để sẵn ra tô. Cho phần cơm hạt ô môi vào nồi nước để lửa liu riu đến khi hạt nở mềm ra. Tiếp đến, cho đậu xanh vào đun sôi, chờ đậu xanh mềm cho đường cát vào. Nêm nếm lần cuối cho đủ độ ngọt rồi nhắc xuống, múc ra chén, thế là xong!

Chè củ ấu

Khi mua chọn củ ấu già, có vỏ cứng, cầm chắc tay (khi nấu có nhiều tinh bột, ăn bùi). Ấu mua về rửa sạch, luộc chín. Đổ ra rổ chờ nguội. Dùng dao bén tách vỏ lấy phần thịt bên trong (khoảng 200g, ít nhiều tuỳ thực khách!) quết nhuyễn. Đem thịt ấu đã quết cho vào nồi nấu chín lần nữa với một ít nước (nhớ không quá loãng). Chờ nước sôi cho đường phèn (khoảng 100g, ít nhiều tuỳ khẩu vị), và nước cốt dừa vào (có thể thêm một ít vani cho có mùi thơm, nếu thích). Khi đường hoà tan, nhắc xuống, múc ra chén. Đợi chè nguội để vào ngăn lạnh trước khi dùng (như chè kho miền Bắc).